Westerplatte, maleńki półwysep u bram Gdańska, w 1939 roku stał się areną wydarzeń, które zmieniły bieg historii. To tu, o świcie 1 września, rozpoczęła się II wojna światowa. Miejsce, które do dziś pozostaje symbolem heroizmu i uporu obrońców.
W sercu Pomorza, na niewielkim półwyspie Westerplatte, w cieniu historycznych wydarzeń, rozpoczął się jeden z najtragiczniejszych konfliktów w dziejach ludzkości — II wojna światowa. Westerplatte, znane dziś jako symbol niezłomności i heroizmu polskich obrońców, jest miejscem, które przyciąga uwagę historyków i turystów z całego świata.
Początek Wojny na Westerplatte
1 września 1939 roku, o godzinie 4:45, niemiecki pancernik Schleswig-Holstein otworzył ogień na polską Wojskową Składnicę Tranzytową na Westerplatte, dając początek największemu konfliktowi zbrojnemu XX wieku. Dowódcą polskiej załogi, liczącej zaledwie około 210 żołnierzy, był major Henryk Sucharski. Przez siedem dni polscy żołnierze stawiali opór przeważającym siłom niemieckim, co stało się symbolem walki o wolność i niezależność Polski.
Westerplatte, będące w latach 1926–1939 eksklawą Rzeczypospolitej Polskiej w obrębie Wolnego Miasta Gdańska, stało się strategicznym punktem obronnym. Zabudowania składnicy, w tym wartownie i koszary, zostały zaadaptowane do celów wojskowych, a teren otoczono drutem kolczastym. Pomimo małych rozmiarów i licznych ograniczeń, obrona Westerplatte stała się legendą, która inspiruje kolejne pokolenia.
Westerplatte po Wrześniu 1939
Po kapitulacji, 7 września 1939 roku, teren Westerplatte został przejęty przez wojska niemieckie. Już 21 września 1939 roku na Westerplatte przybył Adolf Hitler. Pokazano mu jednak tylko uprzątnięty teren. Następnie udał się z wizytą na zacumowany pancernik, który pełnił rolę statku szkoleniowego. W czasie okupacji niemieckiej, Westerplatte zostało przekształcone w posterunek graniczny.
Po wojnie, miejsce to przez lata było zaniedbane, a pozostałości po bastionach stopniowo ulegały erozji. Dopiero w latach 60. XX wieku dzięki staraniom lokalnych władz i mieszkańców, teren Westerplatte zaczęto przekształcać w miejsce pamięci. W 1966 roku na półwyspie odsłonięto monumentalny pomnik Obrońców Wybrzeża, który do dziś dominuje nad krajobrazem Gdańska.
Ciekawostki i fakty
- Półwysep Westerplatte, zanim stał się miejscem walk, pełnił funkcję uzdrowiska w XIX wieku.
- Major Henryk Sucharski, mimo ciężkich walk, rozważał kapitulację już po pierwszym dniu, jednak jego zastępca, kapitan Franciszek Dąbrowski, przekonał go do dalszej obrony.
- Na Westerplatte znajdowała się niezwykła, podziemna elektrownia, która przez cały czas oblężenia dostarczała prąd obrońcom.
- Westerplatte ma swoją ulicę w Sopocie, znajduje się ona nieopodal ul. Bohaterów Monte Cassino, jednej z głównych arterii turystycznych miasta.
- W 2009 roku, w 70. rocznicę wybuchu wojny, Westerplatte odwiedziła kanclerz Niemiec, Angela Merkel, co było symbolicznym gestem pojednania i pamięci.
- Niewiele osób wie, że podczas obrony Westerplatte, Polakom udało się zestrzelić niemiecki samolot zwiadowczy.
Jak to wygląda dzisiaj?
W 2026 roku Westerplatte jest jednym z najważniejszych miejsc pamięci w Polsce. Teren dawnej składnicy jest obecnie częścią kompleksu muzealnego, na który składa się Muzeum II Wojny Światowej oraz multimedialne wystawy plenerowe. W 2026 zakończył się VII etap badań archeologicznych, które doprowadziły do odkrycia nowych artefaktów z czasów wojny, w tym osobistych przedmiotów obrońców.
Zwiedzanie Westerplatte to nie tylko lekcja historii, ale również podróż w czasie. Spacerując po zrekonstruowanych ścieżkach i pozostałościach po wartowniach, można poczuć atmosferę tamtych dni. Dla mieszkańców Trójmiasta i turystów miejsce to jest symbolem pokoju i przypomnieniem o konieczności dialogu i współpracy ponad podziałami.
Dzięki nowoczesnym technologiom, takim jak wirtualna rzeczywistość, zwiedzający mogą doświadczyć symulacji bitwy na Westerplatte, co jeszcze bardziej przybliża dramatyzm i heroizm tamtych dni. Westerplatte pozostaje nie tylko miejscem pamięci, ale i refleksji nad historią i przyszłością Europy.
